گفت‌وگو با دکتر علیرضا فیض‌بخش درباره پروژه شریف‌استار

استارت‌آپ‌های بزرگ آینده از دل شریف‌استار خواهند بود

شریف در فضای کارآفرینی و استارت‌آپی و نوآوری ایران به نوعی پرچم‌دار و پیشرو به حساب می‌آید و ردی از بچه‌های شریف در خیلی از کسب‌وکارها و استارت‌آپ‌های موفق کشور دیده می‌شود؛ چه آنهایی که بعد از تحصیل در رشته‌های مهندسی و علوم پایه گذرشان به دانشکده مدیریت و اقتصاد خورده و در این فضا هم تنفسی کرده‌اند و بعد سراغ کسب‌وکار خودشان رفته‌اند و چه آنهایی که بذر ایده خام‌شان را در شتاب‌دهنده و مرکز رشد و پارک علم‌وفناوری دانشگاه پرورش داده‌اند و الآن حداقل دخل‌شان از خرج‌شان بیشتر شده و از اوضاع مشتق‌های دوم به بعد نمودارهایشان بوی بهبود شنیده می‌شود و چه آنهایی که در مرکز کارآفرینی دانشگاه روزگار گذرانده‌اند و بعدا مروج‌های کارآفرینی در دیگر مناطق و دانشگاه‌های کشور شده‌اند. دکتر فیض‌بخش، موسس مرکز کارآفرینی شریف و استاد دانشکده مدیریت و اقتصاد و همکاران‌شان در یکی دو سال اخیر پروژه دیگری را در حوزه کارآفرینی شروع کرده‌اند که به گفته خودشان امیدوارند استارت‌آپ‌های بزرگ و تحول‌آفرین آینده ایران از دل این پروژه سر بلند کنند. برای بیشتر دانستن درباره «شریف‌استار» سراغ دکتر فیض‌بخش رفتیم و از دیروز و امروز و فردای آن پرسیدیم که در این دو صفحه خلاصه‌ای از صحبت‌های ما با مدیر پروژه شریف‌استار را می‌توانید بخوانید.

 

سابقه پروژه شریف‌استار به کجا می‌رسد و ایده آن از کجا شکل گرفت؟

شریف اولین جایی در کشور بود که نهادی برای کارآفرینی تأسیس کرد؛ مرکز کارآفرینی دانشگاه در سال ۱۳۷۹ راه‌اندازی شد و در سطح کشور اولین نهاد برای کارآفرینی به شمار می‌رفت. آن زمان من تازه به ایران برگشته و در دانشکده مدیریت و اقتصاد استخدام شده بودم. به نظرم رسید که می‌توان چنین مرکزی را راه انداخت و دکتر مشایخی، رئیس وقت دانشکده نیز از این ایده استقبال و با آن همراهی کرد. در همان زمان و بعد از راه افتادن مرکز کارآفرینی شریف، جریان‌های دیگری هم در کشور شکل گرفت؛ مثل شورای عالی طرح توسعه کارآفرینی در دانشگاه‌های کشور (کاراد) که در وزارت علوم و با مدیریت استادان دانشگاه شریف پدید آمد. کم‌کم و با الگوگیری از مرکز کارآفرینی شریف، فعالیت‌هایی در باقی دانشگاه‌ها هم به راه افتاد. همچنین شریف اولین جایی در کشور بود که یک درس رسمی با عنوان کارآفرینی ارائه کرد، کتاب درسی کارآفرینی به چاپ رساند و بیش از ۱۳۰۰ استاد و مربی و مدرس کارآفرینی آموزش داد و تربیت کرد.

حدود ده سال قبل این موضوع مطرح شد که دانشجوهایی که وارد دانشگاه شده و از طریق درس کارآفرینی یا فعالیت‌های مرکز کارآفرینی و مرکز رشد و شتاب‌دهنده و پارک علم‌وفناوری و … با مفاهیم مربوط به کارآفرینی آشنا می‌شوند و به آن علاقه پیدا می‌کنند، تجربه‌ای از کسب‌وکار ندارند، چون بیشتر بچه‌هایی که در دانشگاه‌های برتر قبول می‌شوند، چند سال آخر دوران مدرسه‌شان فقط به کنکور می‌گذرد، در حالی که در باقی کشورهای دنیا مرسوم است که بچه‌ها در دوران دبیرستان، حتی اگر شده در رستوران و فروشگاه و یا جاهای دیگری به صورت پاره‌وقت مشغول به کار شوند و تجربه کسب کنند. این موضوع ربطی به سطح اقتصادی خانواده هم ندارد. چند سال پیش که در دانشگاه واترلو حضور داشتم، دیدم که آنها وقتی می‌خواهند دانشجوی تحصیلات تکمیلی جذب کنند، تجربه کار کردن دانشجو برایش یک مزیت به حساب می‌آید، چون دانشجو در کار رشد کرده و بالغ شده، اگرچه ممکن است به‌خاطر کار، درسش را پنج یا شش ساله تمام کرده باشد. اما در ایران کمتر خانواده‌ای حاضر می‌شود فرزندش حتی در ایام تابستان در مغازه‌ای مشغول به کار شود؛ یا در شأن خودشان نمی‌بینند و یا نگران آسیب‌های اجتماعی هستند و یا فکر می‌کنند بهتر است بچه‌ها در این ایام در کلاس‌های آموزشی شرکت کند.

در نتیجه دانشجوهای ما وقتی سر کلاس‌های کارآفرینی می‌نشینند، با مفاهیم مربوط به کسب‌وکار و سازمان و … آشنا نیستند و انگار باید آموزش را از صفر شروع کرد. حتی بچه‌های MBA دانشگاه هم معمولا سابقه کار ندارند، در حالی که در دانشگاه‌های برتر دنیا، شرط ورود به رشته MBA داشتن چندین سال سابقه کار است.

از اینجا بود که تصمیم گرفتیم دوره‌ای برای بچه‌های نوجوان دبیرستانی و جوان‌های تازه‌وارد به دانشگاه ارائه دهیم و پروژه «مدرسه تابستانه کسب‌وکار شریف» در همین راستا شکل گرفت. این مدرسه هفت هشت سال برگزار شد و حدود ۲۰۰۰ نفر از دانش‌آموزان و دانشجوها در آن شرکت کردند. یکی دو سالی هم سراغ بچه‌های ابتدایی و راهنمایی رفتیم، ولی بعد دیدم من زبان آنها را بلد نیستم، به خاطر همین منصرف شدیم و تمرکزمان را روی بچه‌های بالای سیزده سال گذاشتیم.

این پروژه با وجود پیشرفت خوب، دو ایراد اساسی داشت؛ اول اینکه فقط برای بچه‌ها تهران بود، علی‌رغم اینکه دانشگاه چند سال خوابگاه هم در نظر گرفت، ولی کمتر خانواده‌ای حاضر می‌شد بچه‌اش را در تابستان برای دو ماه به تهران بفرستد. ایراد دیگر هم گران بودن مدرسه بود، چون بچه‌ها از صبح تا غروب در مدرسه بودند و حتی برای عادت غذایی، تفریح، ورزش، درس خواندن و همه جنبه‌های زندگی‌شان برنامه‌ریزی شده بود؛ مثلا اولین دوره‌های آن که اوایل دهه ۹۰ برگزار شد، چهار پنج میلیون هزینه به ازای هر نفر داشت.

 

بچه‌ها در مدرسه تابستانه چه کار می‌کردند و چه آموزش‌هایی می‌دیدند؟

مدرسه تابستانه کسب‌وکار در سه حوزه روی بچه‌ها کار می‌کرد؛ حوزه اول تفکر و از جمله مباحث آن خلاقیت، نوآوری و تفکر طراحی بود. حوزه دوم به ارتباطات برمی‌گشت، یعنی بچه‌ها بتوانند خوب حرف بزنند، ارائه خوبی داشته باشند، خودشان را خوب معرفی کنند و توانایی مذاکره داشته باشند. حوزه سوم هم به کسب‌وکار ارتباط داشت و مواردی مثل کار تیمی، پیدا کردن ایده، تبدیل کردن ایده به فرصت اقتصادی، برنامه‌ریزی، طراحی مدل کسب‌وکاری، رهبری و جذب منابع و سرمایه را شامل می‌شد. آموزش هم فقط در کلاس و درس خلاصه نمی‌شد و از طریق چالش و بازی و برنامه‌های متنوع دیگر صورت می‌گرفت. به نظرم مدرسه تابستانه کسب‌وکار دوره موفقی بود و از صحبت با بچه‌های شرکت‌کننده در آن دوره این را می‌توان حس کرد، چون برخی از این بچه‌ها هفت هشت سال پیش در این دوره شرکت کرده‌اند و الآن برای خودشان کسب‌وکاری راه انداخته‌اند و به موفقیت‌هایی رسیده‌اند.

 

از مدرسه تابستانه کسب‌وکار چطور به شریف‌استار رسیدید؟

از حدود پنج سال و نیم پیش به این فکر افتادیم که چطور می‌توانیم نسخه دیگری از مدرسه تابستانه داشته باشیم که در سرتاسر کشور و برای بهترین و بااستعدادترین بچه‌ها برگزار شود و آموزش‌مان را نیز مفصل‌تر و در بازه زمانی بزرگ‌تری اجرا کنیم. تعریف‌مان از بچه‌های بااستعداد هم آنهایی بودند که احتمال تبدیل شدن‌شان به آدم‌های کارآفرین بیشتر است. به این ترتیب پروژه شریف‌استار شکل گرفت که استار آن مخفف Sharif Talent Assessment and Redevelopment است، یعنی استعدادها در شریف‌استار شناسایی شده و بعد از شناسایی در راستای بازتوسعه و پرورش آنها اقداماتی جدی و ماندگار انجام می‌دهیم.

دنیای آینده دنیایی‌ست که تحولاتش عمیق و سرعت تحولاتش بالاست. بین ۶۰ تا ۸۰ درصد دانش‌آموزهای امروز در مشاغلی مشغول به کار خواهند شد که هنوز به‌وجود نیامده است. بنابراین سوالی که پیش می‌آید این است که اگر بخواهیم دانش‌آموز را طوری تربیت کنیم که در آینده موفق شود، چه چیزهایی باید به او بیاموزیم؟ مثلا الآن برخی افراد در زمینه بازاریابی دیجیتال شاغل هستند، ولی عمر این شغل چقدر است؟ مشاغل جدید به صورت پیوسته پدید می‌آیند و مشاغل قدیمی از بین می‌روند؛ مثلا در آینده حرفه‌ای به اسم پزشکی به شکل امروز نخواهیم داشت و سیستم‌های مختلف کامپیوتری و رباتیک و هوش مصنوعی در این حوزه نقش پررنگی خواهند داشت و شاید یک انسان با یک‌سری آموزش‌های اولیه و مقدماتی بتواند با این سیستم‌ها کار کند و تشخیص و تجویز و حتی عمل جراحی را کامپیوترها به عهده گیرند. بنابراین سوال جدی این است که برای موفقیت چه چیزهایی باید به بچه‌ها آموزش بدهیم؟ البته همه این دانش‌آموزان و دانشجوها قرار نیست کارآفرین شود و استارت‌آپ راه بیندازد، ولی در دنیای آینده اگر قرار است کارمند موفقی هم باشیم، باید خلاقیت داشته باشیم. تفکر طراحی و خلاقیت باید با یک دانش‌آموز و دانشجو عجین شده باشد. همچنین نیاز است که روی ویژگی شخصیتی بچه‌ها کار کرد؛ مثلا عزت نفس در دنیای پرتغییر آینده برای موفقیت لازم است، یا تحمل استرس، مدیریت زمان، برنامه‌ریزی شخصی و مهارت‌ها و ویژگی‌هایی از این دست.

 

 

انتخاب افراد برای ورود به دوره شریف‌استار چطور صورت می‌گیرد؟

طراحی شریف‌استار در ادامه مدرسه تابستانه کسب‌وکار شروع شد. پروژه شریف‌استار دو بخش اصلی دارد؛ شناسایی استعدادها و تربیت آنها. برای شناسایی استعدادها زحمات زیادی کشیده شده؛ برخی تجهیزات و وسایل خریداری شده، همکاران و فارغ‌التحصیلان دانشگاه که بعضا در خارج از کشور و در دانشگاه‌های مطرح مشغول به کار بودند به کمک ما آمده‌اند و در نهایت یک آزمونی طراحی و آماده شده تا بتوان در سطح کشور و با تعداد زیاد مخاطبین آن را اجرا کرد. به نظرم این آزمون دقیق‌ترین آزمونی‌ست که در این حوزه به زبان فارسی وجود دارد. این آزمون حدود ۳ به توان ۱۵ حالت پاسخ دارد که به شما می‌گوید اولا چه مواردی برای موفقیت مخاطب آزمون در آینده لازم است و ثانیا مخاطب آزمون در این موارد چه نقاط ضعف و قوتی دارد و ثالثا با کمک یک‌سری استراتژی پیشنهادی، چطور می‌توان این نقاط ضعف و قوت را ارتقا داد و بهبود بخشید. نتیجه آزمون اولین قدم در شریف‌استار است. نتیجه آزمون از سویی بازخوردی به خود افراد درباره شرایط‌شان می‌دهد و از سوی دیگر به ما می‌گوید چطور می‌توانیم آنها را برای موفق شدن آموزش دهیم و تربیت کنیم. نتیجه آزمون یک پروفایل اولیه از بچه‌ها به ما می‌دهد و بعد از آن بچه‌ها وارد آموزش‌های این دوره می‌شوند.

 

در خود شریف‌استار چه آموزش‌هایی به بچه‌ها داده می‌شود؟ آیا یک آموزش عمومی برای همه وجود دارد یا سطح‌بندی‌های مختلفی در نظر گرفته شده است؟

شریف‌استار عموما برای بچه‌های ۱۳ تا ۲۳ سال طراحی شده، البته دانش‌آموزها برنامه مجزایی دارند و در سطح J آموزش می‌بینند و روش متفاوتی برای آموزش‌شان در نظر گرفته شده است. دانشجوها وارد اولین سطح هرم آموزشی شریف‌استار می‌شوند که سطح D یا تماشاخانه نوآوری (Innovation Theater) نام دارد. در این سطح هر فرد مستقل از اینکه می‌خواهد کارآفرین شود و استارت‌آپ راه بیندازد یا نه، برای موفقیت نیاز به آموزش‌ها و مهارت‌هایی دارد؛ مثلا برنامه‌ریزی شخصی، مدیریت زمان، حل مسئله، خلاقیت، تفکر طراحی، تفکر انتقادی، مهارت‌های مالی، حسابداری، پولی و اقتصادی. آموزش‌ها شامل محتواهای آف‌لاین و آن‌لاین و برنامه‌های حضوری و آموزش غیرمستقیم و همراه با بازی و چالش می‌شود.

مخاطبان شریف‌استار از سطح D در یک سیستم Gamification که از سوی فارغ‌التحصیلان دانشگاه طراحی شده، امتیاز جذب می‌کنند و با یکدیگر رقابت دارند و آنهایی که امتیاز بیشتری جذب کرده و خودشان را بهتر نشان داده‌اند، می‌توانند به سطح بعدی، یعنی سطح C یا آزمایشگاه کارآفرینی (Entrepreneurship Lab) وارد شوند. سطح C روی راه‌اندازی استارت‌آپ متمرکز است و آموزش‌ها درباره این است که بچه‌ها چطور ایده پیدا کنند، چطور ایده را به فرصت کسب‌وکاری تبدیل کنند، چطور تیم تشکیل دهند و … در سطح C به افراد آموزش‌های خاص استارت‌آپی و کارآفرینی و راه‌اندازی کسب‌وکار داده می‌شود و بچه‌ها در کنار خودشان از منتورها و مشاوران شاخص استفاده می‌کنند.

 

 

منتورها چه کسانی هستند؟

ما حدود یک ماه و نیم دیگر با یک موسسه بین‌المللی یک پروژه تربیت منتور برگزار می‌کنیم و علاوه بر آنها افرادی هستند که در نقاط مختلف دنیا به این پروژه کمک می‌کنند. در واقع می‌خواهیم یک‌سری از بچه‌های جوانی که تجربه استارت‌آپ دارند، تربیت شوند تا در پروژه شریف‌استار منتور بچه‌های جوان‌تر باشند و یاد بگیرند که چطور به افراد حاضر در شریف‌استار کمک کنند. همچنین یک‌سری از کارآفرین‌های بزرگ ایرانی در داخل و خارج کشور قرار است به عنوان منتورهای شاخص کسب‌وکار کمک بچه‌های شریف‌استار برای پیشبرد ایده کسب‌وکاری و استارت‌آپ‌شان باشند. ما تعداد زیادی ایرانی خارج از کشور داریم و الآن دولت و حاکمیت در شرایطی نیست که بتواند آنها را جذب کشور کند. به همین خاطر در این پروژه سعی کرده‌ایم از کمک آنها برای تربیت نسل بعدی کارآفرین‌های ایران کمک بگیریم تا زیر چتر دانشگاه شریف به توسعه کشورشان کمک کنند. تعداد زیادی از بچه‌های خارج از کشور می‌خواهند به عنوان منتور در کنار بچه‌های سطح C و یا بالاتر باشند، هرچند شاید ماهی چند ساعت وقت بگذارند، اما می‌توانند منتور و مشاور حداقل یک تیم استارت‌آپی باشند.

 

در سطوح A و B چه می‌گذرد و خروجی آن چه خواهد بود؟

شاید به تعبیری اصل داستان به سطح‌های B و A برمی‌گردد. در سطح ‌B که Velocity نام دارد و قرار است در آنجا به ایده‌های کسب‌وکاری بچه‌ها شتاب و سرعت بدهیم، تعداد زیادی استارت‌آپ راه‌اندازی می‌شود؛ استارت‌آپ‌هایی که ایده آنها در حین آموزش‌ها شکل گرفته و پرورش یافته، یعنی شریف‌استار شبیه یک پارک علم‌وفناوری و شتاب‌دهنده و مرکز رشد عادی نیست که صرفا با یک مصاحبه و نگاه به طرح کسب‌وکاری (BP) که خیلی هم دقیق و از روی حساب‌وکتاب نوشته نشده، یک تیم پذیرفته شود، بلکه ایده‌ها با راهنمایی منتورها و استادها، مرحله به مرحله پخته شده و مدت زیادی روی آن وقت گذاشته می‌شود تا به سطح B برسد و حالا در آنجا ما کمک‌شان می‌کنیم تیم‌شان را تشکیل دهند و ایده‌شان را اجرایی کنند و کسب‌وکارشان را راه بیندازند.

دوست دارم این‌طور بگویم و احتمال زیادی می‌دهم که این استارت‌آپ‌ها که در سطح B شکل گرفته‌اند، در یک بازه پنج تا ده ساله اثر بزرگی روی اقتصاد کشور بگذارند. البته ما یک سطح کوچک هم در بالاترین بخش هرم داریم که سطح A یا SPark نام دارد. خروجی این سطح قرار است استارت‌آپ‌های یونیکورن و سیمرغ‌های استارت‌آپی باشند. در این سطح حتی فضای کاری در اختیار استارت‌آپ‌ها قرار می‌گیرد، سرمایه‌گذار به آنها مرتبط می‌شود، آدم‌های حرفه‌ای به آنها مشاوره می‌دهند و امیدواریم یک‌سری استارت‌آپ‌های خیلی خاص از این سطح حاصل شود که فضای اقتصادی کشور را متحول کنند؛ کسب‌وکارهایی که سبک زندگی مردم را ارتقا می‌دهد. هدف سطح A پدید آمدن تعدادی استارت‌آپ خیلی خاص در یک بازه نه چندان طولانی است که اقتصاد کشور را جابه‌جا کند و از حالت اقتصاد مبتنی بر خام‌فروشی به اقتصاد خلاق و نوآور تبدیل کند. به طور خلاصه یکی از اهداف اصلی و چشم‌انداز این دوره تربیت تعداد بسیار زیادی استارت‌آپ موفق و تعدادی استارت‌آپ خیلی خاص است که در اقتصاد و صنعت کشور تحول ایجاد کنند.

 

کدام دسته از دانشجوهای شریف در این دوره قرار است شرکت کنند؟

ما قصد داریم شرایط شرکت دانشجوهای ورودی ۹۹ و ۱۴۰۰ دانشگاه را در آزمون ورودی شریف‌استار فراهم کنیم. با سرمایه‌گذاری معاونت علمی ریاست‌جمهوری و بنیاد ملی نخبگان و تسهیلاتی که معاونت پژوهشی و فناوری دانشگاه در نظر گرفته، توانستیم تخفیف ویژه‌ای برای ورودی‌های ۱۳۹۹ و ۱۴۰۰ دانشگاه فراهم کنیم. همچنین کسانی که الآن در فضای استارت‌آپی حضور دارند، در صورت داشتن شرایط موردنیاز می‌توانند به صورت میان‌بر وارد سطح C شوند. البته بهتر است بچه‌ها از همان ابتدای دوره کارشناسی، کنار درس خواندن طوری آموزش ببینند و تربیت شوند که برای دنیای متحول آینده حرف جدیدی داشته باشند و خودشان و کشورشان را برای بهره‌برداری از دنیای جدید آماده نمایند.

 

آنهایی که نمی‌توانند و یا نخواهند از سطح D وارد سطح C شوند، چه مسیرهایی پیش رویشان وجود دارد؟

سوال خیلی خوبی است. ما با سازمان‌های مختلف مذاکره کرده‌ایم تا بچه‌هایی که در سطح D بوده‌اند و علاقه و انگیزه‌ای برای راه‌اندازی کسب‌وکار خودشان ندارند، به سازمان‌های معتبر معرفی و در آنجا مشغول به کار شوند، چرا که آموزش‌هایی دیده‌اند که برای موفقیت در شغل آینده‌شان موردنیاز است و در کنار آموزش‌های تخصصی دانشگاهی، در شریف‌استار طوری تربیت شده‌اند که در کار خودشان و سازمانی که در آن شاغل هستند، موثر باشند. پروفایل هر فرد در طول زمان حضورش در پروژه شریف‌استار تکمیل می‌شود و بنابراین استخدام افرادی که در سطح D این پروژه بوده‌اند، فراتر از استخدام از طریق یک مصاحبه چند ساعته یا معرفی از سوی موسسات کاریابی است و اطمینان بیشتری برای سازمان‌های بزرگ و نوآور می‌تواند حاصل شود. آدم‌هایی که در شریف‌استار رشد کرده‌اند، می‌توانند در آن سازمان یک کارمند موفق و خلاق و نوآور باشند. همچنین یکی از مسیرهای پیش‌روی بچه‌هایی که در سطح C و D هستند، این است که هم‌تیمی یا عضو یک استارت‌آپ بشوند که در سطح B و یا حتی A شروع به کار کرده است، چرا که برای شریف‌استاری‌هایی که یک استارت‌آپ راه می‌اندازند، بهترین هم‌تیمی‌ها سایر شریف‌استاری‌ها هستند.

 

دوره‌ای مثل شریف‌استار چه فرقی با تحصیل در رشته‌ای مانند MBA دارد؟

خیلی از بچه‌های دانشگاه فکر می‌کنند برای  راه‌اندازی کسب‌وکار حتما باید MBA بخوانند، اما واقعیت این است که برای استارت‌آپ‌ها ماجرا متفاوت از چیزی است که در دانشکده‌های مدیریت و اقتصاد و در رشته MBA گفته می‌شود. اولین شرکت سهامی در دنیا حدود ۱۶۰۲ میلادی تأسیس شد که کمپانی هند شرقی بود، اما در سال ۱۹۰۸، یعنی ۳۰۰ سال بعد، دانشگاه هاروارد اولین دوره MBA را برگزار کرد تا مدیرعامل سازمان‌ها و شرکت‌های بزرگ را تربیت کند و مباحث مالی و سازمانی و زنجیره تأمین و نوآوری و منابع انسانی و … وارد آموزش‌های دانشگاهی شد. این آموزش‌های دانشگاهی آدم‌ها را برای سازمان‌های بزرگ تربیت می‌کند؛ مثلا منابع انسانی که در دانشگاه درس داده می‌شود، به درد یک سازمان چند صد نفره می‌خوره و نه یک جمع پنج یا ده نفره استارت‌آپی.

حدود پنجاه شصت سال پیش بود که مفاهیمی مثل استارت‌آپ و سرمایه‌گذاری خطرپذیر، قالب‌های جدیدی از کسب‌وکار را شکل داد که امروز در قالب استارت‌آپ و کارآفرینی و … می‌شناسیم. در این پنجاه سال روش‌های مختلفی با سعی و خطا برای تربیت افراد مناسب فضای استارت‌آپی تدوین شده و توسعه یافته یا کنار گذاشته شده‌اند. در واقع یک فضای درهم و برهمی از روش‌ها و محتواهای آموزشی مختلف در این فضا وجود داشته که به خاطر آن موفقیت بیشتر با شانس گره خورده است، یعنی درس‌های کسب‌وکاری دانشگاهی مناسب این فضا نبوده و دردی را دوا نمی‌کرده؛ مثلا طرح تجاری و Business plan که در دانشگاه درس داده می‌شود، بیشتر مناسب جایی‌ست که محصول مشخصی برای بازار مشخصی عرضه شود و براساس تحقیقات بازار، محاسبه صورت گیرد و طرح تجاری و برنامه کسب‌وکار نوشته شود، در حالی که استارت‌آپ‌ها ایده‌هایی دارند که تاکنون در هیچ بازاری مطرح نشده و اصلا مشخص نیست مشتری آن کیست و بازار آن چطور شکل می‌گیرد. حتی یک استارت‌آپ در طول چند سال ممکن است مسیر کسب‌وکاری و محصولش را به دفعات تغییر دهد و در مسیرهای جدیدی پا بگذارد.

از حدود سال‌های ۲۰۱۲ به بعد، آموزش‌های مرتبط با کارآفرینی استارت‌آپی در دانشگاه‌های دنیا در حال شکل‌گیری است؛ به عنوان مثال در دانشگاه‌های مطرح دنیا مثل MIT، رشته MBA به دو بخش مجزا تقسیم می‌شود که یکی از نوع استارت‌آپی و نوآوری است و بخش دیگر از همان نوع قبلی و مواردی مثل منابع انسانی، زنجیره تأمین، مدیریت عملیات و … البته ما هم در آموزش‌های آزاد دانشگاه شریف نیز در حال راه‌اندازی یک دوره جدید مرتبط با کارآفرینی و استارت‌آپی به نام EMBA on Start-up هستیم که شبیه سطح C دوره شریف‌استار است.

 

شریف‌استار، منشأ تحول در فضای کارآفرینی کشور

شریف‌استار سبک جدیدی از آموزش استارت‌آپی را در ایران شکل می‌دهد. حبابی شدن فضای استارت‌آپی و کارآفرینی در ایران نگران‌کننده است؛ هرکس با چند جلسه کارگاه و کلاس رفتن فکر می‌کند می‌تواند کسب‌وکار خودش را راه بیندازد و به خاطر همین بالای ۹۰ درصد استارت‌آپ‌ها شکست می‌خورند و این فقط ناشی از شرایط نامطلوب اقتصادی کشور نیست. ما با این آموزش‌ها می‌خواهیم شریف‌استاری‌ها آرام آرام پرورش پیدا کنند و به ایده‌هایشان فرصت پختگی بدهند. سطح D ما در سریع‌ترین حالت ۹ ماه طول می‌کشد و سطح C حدود یک سال، چیزی شبیه یک دوره یک ساله MBA. در سطوح بالای هرم نیز منتورها و مربی‌ها و استادها و مشاورهای زبده و مجرب از داخل و خارج کشور در کنار بچه‌ها هستند تا احتمال شکست آنها کم و کم‌تر شود.

مرکز کارآفرینی شریف بیست سال قبل مفهوم کارآفرینی و کسب‌وکارهای کارآفرینانه را به کشور وارد کرد و زیست‌بوم جدیدی پدید آورد و بذری شد برای فضای فعلی و همه فعالیت‌هایی مثل صندوق‌های سرمایه‌گذاری، آموزش‌های دانشگاهی، پارک‌های علم‌وفناوری، مراکز رشد و شتاب‌دهنده‌ها به نوعی ریشه در مرکز کارآفرینی شریف دارند. من امیدوارم شریف‌استار هم شبیه مرکز کارآفرینی، شروعی باشد برای گسترش این مفاهیم و مباحث و آموزش‌های جدید در سطح کشور و ما چهار پنج سال دیگر بتوانیم بهترین استارت‌آپ‌ها را از دل این پروژه در سرتاسر کشور ببینیم.

به طور خاص بسیاری از استعدادهای کشور در شریف حضور دارند و فضای استارت‌آپی هم در میان ورودی‌های جدید دانشگاه بسیار داغ است، به همین خاطر شریف می‌تواند شروعی برای این تحول در فضای کارآفرینی و استارت‌آپی کشور باشد. الآن شریف مرکز نوآوری و کارآفرینی کشور است و ناحیه نوآوری شریف یک برند اصلی در این زمینه به شمار می‌رود و شریف‌استار هم می‌تواند متحول‌کننده زیست‌بوم استارت‌آپی در کشور باشد. از سوی دیگر این پروژه گسترده می‌تواند استاندارد آموزش و تربیت کارآفرینی را ارتقا دهد. هم دانشجوهای شریف ظرفیت این کار را دارند و هم فارغ‌التحصیلان دانشگاه در داخل و خارج کشور که به دانشگاه و کشورشان عرق دارند و دوست دارند در توسعه آن سهیم باشند. این را هم در نظر بگیرید که شریف‌استار جزء معدود پروژه‌هایی‌ست که اگرچه مربوط به معاونت پژوهشی و فناوری دانشگاه است، ولی مصوبه هیئت‌رئیسه دانشگاه را دارد، چرا که دانشگاه اهمیت زیادی برای ارتقای کارآفرینی در کشور قائل است.

شاید بپسندید مطالب بیشتر از نویسنده

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.