گزارشی از جلسات خوانش و نقد داستان دفتر مطالعات فرهنگی

می‌خوانم پس هستم

دفتر مطالعات فرهنگی در سلسله‌جلسات آنلاین «خوانش و نقد داستان»، هر هفته به خواندن یک داستان کوتاه معاصر به همراه نقد آن و توضیح یک نظریه ادبی مرتبط می‌پردازد. این جلسات با محوریت کتاب «داستان کوتاه در ایران» نوشته حسین پاینده تشکیل و نقدها نیز بر اساس این کتاب مطرح می‌شود.

جلسه اول این رویداد، با صحبت درباره کلیت نظریه و نقد ادبی آغاز و در ادامه داستان «درخت گلابی» نوشته گلی ترقی خوانده شد. در نقد این داستان، موضوع سمبولیسم یا نمادگرایی به میان آمد؛ برای مثال، درخت گلابی‌ای که دیگر میوه نمی‌دهد، نمادی از ناباروری ذهن نویسنده است.

در جلسه دوم ویژگی‌های کلی داستان مدرن، دیدگاه‌ها و توصیفات نویسنده مدرن موضوع بحث بود. مطابق صحبت‌های مدیر جلسه، «واقعیت» در داستان مدرن، امری درونی‌ست و مسائل و مشکلاتی که شخصیت داستان مدرن با آن‌ها درگیر است نیز مشکلاتی درونی و عاطفی هستند. نوع روایت داستان مدرن لزوما خطی نیست و زمان در داستان نیز خطی پیش نمی‌رود. پس از این بحث، داستان «نقشبندان» اثر هوشنگ گلشیری و نقد آن خوانده شد. در نقد این داستان که روایتی از فروپاشی یک زندگی زناشویی‌ست، درباره ویژگی‌های برجسته‌ای از داستان مدرن که در این داستان کوتاه ظاهر بودند، صحبت شد.

در جلسه سوم پس از خوانش داستان «سه قطره خون» نوشته صادق هدایت، به نوع روایت داستان یعنی راوی نامعتبر پرداخته شد که این نوع از روایت در بسیاری از داستان‌های مدرن دیده می‌شود. در ادامه درباره امپرسیونیسم و تاریخ شکل‌گیری جنبش هنری آن در فرانسه و سپس پیشروی آن در ادبیات بحث به میان آمد. همچنین به قواعد اولیه شکل‌گیری نثر امپرسونیسم هم اشاره‌ای شد. اصلی‌ترین این قواعد این است که ترسیم یک برداشت هنرمندانه مهم‌تر از تصویر واقعیت آن است. در پی این قواعد، نثر امپرسونیسم دارای ایجاز و تصویرسازی‌های عینی و لحظه‌ای‌ست، نه روایت‌ مفصل.

در جلسه چهارم داستان «خاکسترنشین‌ها» نوشته غلامحسین ساعدی خوانده و در نقد آن به استفاده از رئالیسم برای کمک در به تصویر کشیدن «جهان فرودین» اشاره شد. جهان فرودین در ادبیات کلاسیک به معنای جهان مردگان و اشباح است اما در روایت معاصر، سفر به جهان فرودین یعنی آشنا شدن با مصائب محرومان و بینوایان که در این داستان به روش‌های گوناگون تصویرسازی شده است.

توسط عرفان خلج

شاید بپسندید مطالب بیشتر از نویسنده

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.