فعالیت دانشجویی در دوره سلطان کرونا

عشوه‌های مجاز

بیش از هشت ماه است که در دانشگاه خبری از تبلیغات میدانی و پوسترهای روی برد و سروصدای سالن جابر و آمفی‌تئاتر مرکزی و تریبون آزاد جلوی سلف و از این‌جور هیجان‌ها و شور و حال‌ها نیست. برخی می‌گویند اصلا چه بهتر و برخی هم نگران فضای فعالیت‌های دانشجویی در این دوران و دوران پساکرونا هستند. با چندتن از فعالین و مسئولین گروه‌های دانشجویی صحبت کردیم و نظرات و مقایسه‌شان درباره فعالیت دانشجویی در حالت حضوری و در حالت مجازی را پرسیدیم. این یک صفحه خلاصه نکاتی‌ست که آنها گفته‌اند و ما شنیده‌ایم.

 

به جان رسیده‌ام از دست عشوه‌های مجاز

  • فعالیت دانشجویی، حداقل تا قبل از کرونا اصل و اساسش بر حضور دانشجو و کنار هم بودن و تعامل نزدیک و گفت‌وگوی چهره به چهره بود. حتی تأثیرگذاری فعالیت دانشجویی روی خارج از دانشگاه هم از همین تعامل‌های درون دانشگاه و بین دانشجوها شکل می‌گرفت.
  • انگیزه افراد وقتی در کنار هم نباشند و از نزدیک همدیگر را نبینند، کاهش محسوسی دارد. حتی می‌توان گفت که دغدغه‌ها در این شرایط کم می‌شود.
  • ورود دانشجوهای سال‌پایینی به جمع فعالین دانشجویی باتجربه‌تر و آشنایی آنها با فعالیت دانشجویی و خاک‌خورده‌های این راه و اصطلاحا جا افتادن آنها در جمع در بستر فضای مجازی بسیار سخت‌تر و پیچیده‌تر و زمان‌برتر است. کاهش وقت و انگیزه و انرژی دانشجوهای سال‌بالایی و صعب‌العبور بودن مسیر ورود آدم‌های جدید مجموعه‌های دانشجویی را می‌تواند در مهم‌ترین رکن‌شان که همان دانشجوهای فعال و دغدغه‌مند است، به چالش و بحران بکشد.
  • رمق و جان فعالیت‌های دانشجویی، خداقل تا اینجای کار در بستر مجازی اصلا قابل مقایسه با حالت حضوری نیست. سالن‌هایی که جای سوزن انداختن نداشتند و تجمع و تراکم و هیجان آن دوران کجا و حضور خنثی و بی‌حس در پلتفرم‌های مختلف مجازی کجا؟ دلیل این جان و رمق نداشتن هم به جنس و شکل برگزاری برنامه مجازی برمی‌گردد و هم تبلیغات ضعیف‌تر و کمتردیده‌شده.
  • در برنامه مجازی حس با هم بودن و در کنار هم بودن و نفس یکدیگر را حس کردن شکل نمی‌گیرد و درصد خیلی زیادی از افراد حاضر در برنامه صرفا بیننده‌ها و شنونده‌های از راه‌های دور و نزدیک هستند که نقش و تعامل‌شان در اجرای برنامه از صفر هم صفرتر است، در حالی که در برنامه‌های حضوری نفس حضور یک دانشجو در سالن یا دفتر گروه و تشکل خودش قسمتی مهم از برنامه بود.
  • تبلیغات میدانی، زدن پوستر روی در و دیوار دانشگاه، گفت‌وگوی چهره به چهره و دعوت زبانی و ایجاد شور و هیجان در فضای دانشگاه در حالت مجازی محلی از اعراب ندارد و همین باعث می‌شود تبلیغات و دیده شدن برنامه‌ها ضعیف‌تر و کم‌رنگ‌تر از قبل شود. همین موضوع در انتشار نشریات هم خودش را نشان می‌دهد و امکان توزیع نشریات دانشجویی در فضاهایی مثل ابن‌سینا و سلف و مسجد از دست رفته است.
  • کیفیت مخاطبین قابل مقایسه با حالت حضوری نیست و دل‌خوش کردن به شمارشگرانی که پلتفرم نشان می‌دهد، خیال خام است؛ به قولی «یکی مرد حاضر به از صدهزار».
  • وقتی دانشجو در دانشگاه حضور ندارد و از نزدیک نمی‌بیند، بیشتر سرش گرم درس و تمرین و پروژه و کار و اشتغال خودش است و دغدغه‌اش هم نسبت به موضوعات موردبحث فعالیت دانشجویی کم شده و کرختی حاکم بر فضای فعالیت دانشجویی را نتیجه می‌دهد.
  • بیشتر دانشجوها در این ایام سرشان به کار خودشان گرم است، البته برای فرار از تنهایی و قرنطینه خانگی دست به کارهای مختلفی می‌زنند. اگر اهل توییتر باشید، احتمالا تصدیق می‌کنید که فعالیت کاربران شریفی در توییتر افزایش پیدا کرده، یعنی جایی که بچه‌ها می‌توانند با رفقا و دوستان‌شان تعامل کنند و گپ‌وگفت داشته باشند. خواندن کتاب و رمان و دیدن فیلم و سریال هم بعید نیست در این دوران رکورد زده باشد. هرچه هست اینها سرگرمی‌های خوبی برای پر کردن ظاهری خلأ ارتباطات اجتماعی‌ست و همین‌ها خودش با کمی چاشنی بدبینی نقش مخدرهایی را بازی می‌کنند که دغدغه فعالیت دانشجویی و اجتماعی و فرهنگی را به فراموشی می‌سپارند.
  • مجازی شدن برنامه‌های دانشجویی قشر کمتر فعال دانشجو را هم با تقریب خوبی از فضای برنامه‌ها و فعالیت‌های دانشجویی کنار زده است و بیشتر فعالین و مخاطبین برنامه‌های مجازی همان‌هایی هستند که در حالت حضوری هم نقش محوزی و پررنگی در فعالیت‌های دانشجویی داشتند. قشر کمتر فعال در حالت حضوری خیلی وقت‌ها به صورت گذری و در مسیر تردد بین کلاس‌ها و ساختمان‌های دانشگاه پایش به برنامه‌های دانشجویی باز می‌شد ولی در حالت مجازی احتمالش خیلی کم است که دستش روی لینک برنامه برود.
  • برنامه زندگی آدم‌ها در این شرایط بهم ریخته و کارهای مختلف‌شان با همدیگر تداخل پیدا کرده و همین کیفیت برنامه‌ها و فعالیت‌های مجازی را کاهش می‌دهد. احتمال حواس‌پرتی در یک جلسه مجازی به‌مراتب بیشتر از یک جلسه حضوری‌ست. حالا تصور کنید که وسط جلسه ممکن است یکی فیلم ببینید و دیگری مشغول حرف زدن با اعضای خانه باشد و یکی تلفنش زنگ بخورد و یکی هم مشغول صرف وعده ناهار باشد.
  • در فضای مجازی و انباشت تعداد زیادی محتوا و برنامه و ریختن موروملخ‌وار اطلاعات روی سر مخاطب، هم فعالین دانشجویی سخت‌تر می‌توانند فعالیت و برنامه‌شان را به مخاطب‌شان برسانند و هم مخاطب سخت‌تر می‌تواند چیزی را که دنبالش است پیدا کند.
  • ندیدن چهره به چهره و گفت‌وگوی از راه دور و تعامل نزدیک نداشتن باعث شده سوءتفاهم‌ها و سوءبرداشت‌ها در بحث‌های بین فعالین دانشجویی و حتی ارتباط فعالین دانشجویی با مسئولین دانشگاه بیشتر شود و تنش‌ها بعضا بالا بگیرد. در دیدار و جلسه مجازی معمولا خبر از صمیمت‌ها و رفاقت‌ها کمتر است، مخصوصا وقتی طرف مقابل را حتی یک‌بار هم در غیر فضای مجازی ندیده باشی.
  • برخی جذابیت‌های برنامه‌های حضوری جای خالی‌اش در برنامه‌های مجازی به شدت احساس می‌شود و از میل و رغبت مخاطب برای شرکت در برنامه می‌کاهد؛ همان پک و عکس یادگاری هم جزئی از جذابیت برنامه بود.
  • در برنامه‌های مجازی امکان حضور مزاحم‌ها و ترول‌ها و کاربران با اسامی غیرواقعی فراهم شده که می‌توانند برنامه را از نظم و روال عادی آن خارج کنند. شناسایی آنها نیز همیشه راحتی نبوده و به همکاری دانشگاه نیاز دارد.
  • حضور در برنامه‌ها و جلسات مجازی چه به عنوان ارائه‌دهنده و چه به عنوان مخاطب، در خانه و در کنار دیگر اعضای خانواده آسیب‌های خاص خودش را دارد و می‌تواند چالش‌هایی در ارتباط با اعضای خانواده و خانه ایجاد کند.
  • در جلسات و گفت‌وگوی حضوری بی‌مقدمه می‌توان حرف زد و نظر خود را گفت و در بحث شرکت کرد ولی در جلسات و گفت‌وگوهای مجازی تعامل و بحث کردن بروکراسی خاص خودش را دارد و به راحتی شکل نمی‌گیرد.
  • ارتباط چشمی بین ارائه‌دهنده و مخاطب شکل نمی‌گیرد و به همین خاطر ارائه‌دهنده متوجه نمی‌شود که مخاطب با بحث او همراه است و آن را متوجه شده یا خیر.
  • شناخت افراد از یکدیگر اندک است و حتی چهره‌های افراد هم در ذهن همدیگر نمی‌ماند و در نتیجه ارتباط بین افراد ضعیف‌تر و کوتاه‌مدت‌تر برقرار می‌شود.
  • ارائه‌دهنده باید در حالی که ممکن است فقط تصویر خودش یا یک صفحه خالی را ببیند، تصور کند که جمعیتی در برنامه حاضر هستند و به او توجه می‌کنند و حرف‌هایش را می‌شنوند. حس ارائه در حالتی که جمعیت مقابل شما نشسته قابل انتقال به فضای مجازی نیست.

 

عیب او جمله بگفتی، هنرش نیز بگوی

  • دسترسی به برنامه‌ها و فعالیت‌های دانشجویی برای مخاطبین راحت‌تر شده و نیازی به جابه‌جایی فیزیکی و حضور در محل برگزاری برنامه نیست. هرکجا هستید، با یک رایانه شخصی و یا تلفن همراه هوشمند روی یک لینک کلیک می‌کنید و شما هم جزئی از برنامه و فعالیت می‌شوید.
  • راحتی و سهولت حضور در برنامه باعث شده استقبال از خیلی برنامه‌ها هم حداقل به صورت عددی بیشتر شود، یعنی از نظر کمی تعداد مخاطبینی که در برنامه حاضرند و می‌شنوند و می‌بینند بیشتر شده است.
  • تنوع و گستردگی زمانی برنامه‌های دانشجویی بیشتر شده و امکان برگزاری برنامه‌ها افزایش پیدا کرده؛ برگزاری برنامه در روزهای تعطیل یا ساعات پایانی شب فقط در حالت مجازی امکان‌پذیر است و در حالت حضوری امکان برگزاری برنامه به چند ساعت مشخص در روز و چند روز مشخص در هفته محدود می‌شد.
  • گروه‌های دانشجویی از روی یک توفیق اجباری به قالب‌های جدید برنامه و فعالیت رسانه‌ای روی آورده‌اند؛ از کلیپ‌های تصویری تا پادکست‌های صوتیو پلتفرم‌های مختلف برای ارتباط با دیگران و پیشبرد کارها. استقبال مخاطب هم با توجه به شرایط از این قالب‌های جدید نسبت به دوران قبل بیشتر است.
  • هزینه مالی برگزاری برنامه‌ها به شد کاهش پیدا کرده و تقریبا برای خیلی از فعالیت‌ها صفر شده است؛ از پذیرایی و دکور و فضاسازی تا پوستر و تبلیغات و پوشش رسانه‌ای.
  • زحمات و کارهای اجرایی برنامه‌ها و فعالیت‌ها نسبت به قبل کاهش چشمگیری داشته و دیگر از هماهنگی سالن برگزاری برنامه و هماهنگی برای ورود مدعو با حراست و مدیریت برنامه و زحمت انتظامات محل برگزاری و … خبری نیست.
  • محدودیت‌ها و حساسیت‌ها و گیروگورهای گرفتن مجوز برنامه‌ها کاهش پیدا کرده، وقتی قرار نیست مدعو وارد دانشگاه شود، حواشی هم کمتر است و در نتیجه حساسیت دانشگاه هم کمتر. خلاصه که دردسر فعالین دانشجویی کاهش قابل توجهی داشته است. خیلی از بروکراسی‌های اداری نیز در حالت مجازی حذف شده‌اند.
  • حضور مدعوین در برنامه‌ها بسیار راحت‌تر شده و به همین خاطر از برنامه‌ها و فعالیت‌های دانشجویی استقبال بیشتری دارند و نه گفتن‌شان کمتر است؛ حالا چه مدعو در همین تهران باشد و حوصله و وقت رفت‌وآمد چندساعته نداشته باشد و چه مدعو از آن‌طرف زمین که دیگر نیازی به تحمل رنج سفر و ویزا و بلیط ندارد.
  • حضور فارغ‌التحصیلان و دانشجوهای دانشگاه‌های دیگر و افراد خارج از کشور و عموم مردم فقط در برنامه‌های مجازی فراهم است و در حالت حضوری باید قید آنها را زد.
  • نسل جدید‌تر که بیشتر با فضای مجازی خو گرفته به نظر می‌رسد با شوخی و احوال‌پرسی و ابراز نظر در فضای مجازی راحت‌تر است و این موضوع می‌تواند به تعاملی‌تر شدن و صمیمت بیشتر برنامه‌ها کمک کند.
  • امکان ضبط و آرشیو کردن و انتشار مناسب و به‌موقع محتوای برنامه‌ها و جلسات در حالت مجازی سهل‌تر و سریع‌تر است.

شاید بپسندید مطالب بیشتر از نویسنده

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.