و چون او محکم‌دل و آرام‌خاطر باشد

نمی‌دانم دهه‌هفتادی‌ها و دهه‌هشتادی‌ها از پیرمردهای نازنین دهه شصت تصوری دارند یا نه. همان‌هایی که رادیو ترانزیستوری گوش می‌دادند، عصرها سه نفر روی نیمکت‌های پارک گعده سکوت می‌گذاشتند و همه‌شان اهل تاریخ خواندن بودند. بعضی‌هایشان خاطرات فردوس، بعضی مشروطه کسروی و … خاصیت سن است، بالا که می‌رود علاقه به گذشته در آدم‌ها زیاد می‌شود.

این روزها مثل پیرمردهای بازنشسته که برگه آزمایش‌شان می‌گوید قسطی زنده‌اند، آن‌قدر از «حال» خودم خسته‌ام که رفته‌ام سراغ قدیمی‌ترین کتاب‌ها. تاریخ بیهقی و روایت کشتن حسنک وزیر و سعایت‌های بوسهل زوزنی. تاریخ مسعودی و ترجمه تاریخ طبری آب سرد است. آدم انگار می‌کند سنت ثابت همیشه «خوب‌کشان» و «مظلوم‌کشان» بوده است. هرچند تاریخ هم مخلوق راوی است و راوی لاجرم مواجب‌بگیر شاهی، وزیری یا امیری. کاتب خامه که بر بیاض صفحه می‌چرخانده، میل امیری را قلمی می‌کرده یا امید وزیری را، یا به جرینگ و جرینگ کیسه تاجری لرزش می‌کرده و به گوشه چشم شاهدی تب.

در این میانه اما سند و مستند تاریخ را هم زرگر مورخان محک می‌زنند. من نمی‌گویم اما علی بن حسین مسعودی با آن کبکبه و دبدبه و واژه‌های مطنطن عربی‌اش می‌گوید: «تاریخ ابوجعفر محمد بن جریر از همه تاریخ‌ها برتر و بر همه کتاب‌های نوشته‌شده در تاریخ فزونی دارد.»

داشتم از حال بد این روزهایم می‌نوشتم. ماه‌ها می‌شود که زمان برایم غروب جمعه شده است؛ به همان کلافگی و دلگیری و نیازی برای گریه که بغض آدم را بشوید و ببرد. اما امان که این گریه لعنتی عصرهای جمعه می‌رود پی دل خودش. در هیچ‌جا پیدایش نمی‌کنم، زیر تختم، در اتاق بچه‌ها، بین سکانس‌های لالالند و مون‌لایت و حتی در کتابخانه‌ام.

محرم را می‌خواهم برای گریه‌های بی‌ربط‌ام به حسین (ع) که بهانه باشد و وقتی دیگران می‌گریند، اشک از هر ناکجاآبادی که فرار کرده، بازگردد و بغضم را بشکند. می‌نشینم مثل پیرمردهایی که غروب کلافه جمعه‌شان طولانی شده است، طبری می‌خوانم: «همان تاریخ ابوجعفر محم بن جریر»، آنجا که از حجاج بن عبدالله بن عمار از سپاهیان ابن زیاد نقل می‌کند: «به خدا هرگز شکسته‌دلی را ندیده بودم که فرزند و کسان و یارانش کشته شده باشند و چون او محکم‌دل و آرام‌خاطر باشد و دلیر بر پیش‌روی» و بغضم از ناکجاآبادی ناتوانی خودم به سند مستندترین تاریخ‌نگاره‌ها می‌شکند.

توسط فاطمه نجفی

شاید بپسندید مطالب بیشتر از نویسنده

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.