نظر مخاطبان روزنامه شریف درباره حسن روحانی چیست؟

میان‌ترم روحانی

دو سال از انتخابات بهار ۱۳۹۶ می‌گذرد؛ انتخاباتی که با مشارکت ۴۱ میلیون نفر (۷۳ درصدی) برگزار شد و طی آن حسن روحانی با ۲۳ میلیون و ۶۰۰ هزار رای، بار دیگر در کسوت رئیس‌جمهوری ایران بر صدر نشست. او که با شعار تدبیر و امید پا به میدان انتخابات گذاشته بود، در دو سال گذشته با چالش‌هایی مواجه شد که از محبوبیتش کاست و امروز حتی در میان هوادارانش، جایگاهی ندارد تا آنجا که بعضی از آنها به صراحت او را نقد، و به او حمله می‌کنند، بعضی در دل ناله می‌کنند و بعضی همچون حمیدرضا جلایی‌پور معتقدند ناجوانمردانه است که در این شرایط روحانی را نقد کرد و نقدها باید خیلی صیقل‌داده باشد. بحث‌هایی که در مورد نقد دولت می‌شود عموما کیفی است و مشخص نیست کمیت معترضان، پایگاه‌های اجتماعی و حتی سابقه سیاسی هواداران و منتقدان روحانی چگونه است.

در نظرسنجی روزنامه درباره حسن روحانی که روی کانال تلگرامی و توییتر روزنامه منتشر شد، ۳۵۰نفر مشارکت داشتند که ۲۵٫۷درصد آنها را زنان تشکیل می‌دادند؛ این عدد مشابه و نزدیک به درصد جمعیت زنان در دانشگاه نیز هست. ۷۵درصد مشارکت‌کنندگان، دانشجویان کارشناسی و بقیه، تحصیلات تکمیلی هستند. در میان مشارکت‌کنندگان در این نظرسنجی، ۱۹٫۳درصد از جامعه در سن مجاز به رای‌دادن نبوده‌اند. از افرادی که در این دوره از انتخابات امکان مشارکت داشتند، در نظرسنجی روزنامه ۹۴درصد در انتخابات شرکت کرده‌اند که نشان می‌دهد کسانی که در انتخابات ۹۶ مشارکت نداشته‌اند، نسبت به این نظرسنجی نیز همان حس عدم مشارکت را داشته‌اند. البته ممکن است دلیل دیگر این تفاوت فاحشِ مشارکت در نظرسنجی با مشارکت در کشور، حضور بیشتر دانشجویان در فضای سیاسی باشد که تا وقتی آمار دیگری احصا نشود، نمی‌توانیم در این مورد قضاوتی داشته باشیم.

از افرادی که در نظرسنجی شرکت داشته‌اند ۵۵٫۵درصد به روحانی رای داده‌اند و ۴۱درصد به رئیسی. در انتخابات نیز روحانی توانسته بود ۵۷درصد آرا را کسب کند ولی رئیسی ۳۸درصد را کسب کرده بود. این تفاوت نیز به معنای تفاوت فاحش نیست و حتی ممکن است ناشی از حضور بیشتر طرفداران رئیسی در دانشگاه باشد.

کنترل‌زِد

از کسانی که به روحانی رای داده‌اند، پرسیدیم از رایی که داده‌اید، راضی هستید؟ قسمت قابل توجه در رضایت، عدم رضایت ۳۱درصدی رای‌دهندگان با اعلام نمره صفر بود. با این حال روحانی توانست نمره ۲ از ۵ را کسب کند که گرچه از نصف کمتر است، اما با وجود این همه انتقاد از روحانی به نظر می‌رسید نمره او از این هم کمتر باشد. بنابراین این نمره، با توجه به شرایط، بیشتر از چیزی است که انتظار می‌رفت. نمودار توزیع «رضایت از رایی که دادید» از نمودار نرمال طبیعی فاصله دارد و در دو سر طیف، تراکم بیشتر شده است. تفسیری که می‌توان داشت، این است که در میان مشارکت‌کنندگان، نمره‌های پایین‌تر و بالاتر از معیار ۰ تا ۵ وجود داشته که مجبور شده‌اند رای خود را در این بازه محدود کنند. نمره رئیس جمهور از نگاه کسانی که به او در 96 رأی دادند.

نمره رئیس جمهور از نگاه کسانی که به او در ۹۶ رأی دادند.

در میان مشارکت‌کنندگان در نظرسنجی، ۴۰درصد از افراد معتقد بودند اگر گزینه دیگری رای آورده بود، وضعیت بهتر می‌شد. این نگاه از نظر طرفداران دیگر نامزدها طبیعی است اما ۸درصد طرفداران روحانی نیز به این سوال جواب مثبت داده‌اند و ۴۸درصد از طرفداران روحانی نیز معتقدند وضعیت تفاوتی نمی‌کرد. در میان کسانی که به روحانی رای ندادند، تقریبا هیچکس (کمتر از یک درصد) معتقد نیست با حضور نامزد دیگر وضعیت بدتر می‌شد و ۲۶درصد نیز بیان کردند وضعیت تفاوتی نمی‌کرد. این اتفاق بدین معناست که طرفداران روحانی، عامل برون‌زا و خارج از حدود اختیار دولت را موثر می‌دانند ولی طرفداران دیگر نامزدها معتقدند با حضور نامزد دیگر، این شرایط اتفاق نمی‌افتاد. (نمودار ۱)

آیا با تغییر نتایج انتخاب، شرایط چه فرقی می‌کرد؟
آیا با تغییر نتایج انتخاب، شرایط چه فرقی می‌کرد؟

چرا اینجوری شد؟

نزدیک به ۴۰درصد مشارکت‌کنندگان در این نظرسنجی معتقدند نداشتن برنامه اقتصادی از سوی دولت عامل اصلی شکل‌گیری وضعیت فعلی است. ۲۷درصد از افراد، ناسالم بودن دولتمردان را موثر می‌دانند و ۱۶درصد، بر نداشتن اختیارات و تعدد مراکز قدرت تاکید دارند. در رده بعدی، ۸٫۵درصد نیز خروج آمریکا از برجام را موثر دانسته‌اند. جالب است که خروج آمریکا از برجام نیز در میان منتقدان روحانی به‌عنوان عامل موثر در شرایط مطرح شده است و حتی کسانی که در سال ۹۶ به روحانی رای داده‌اند، نداشتن برنامه اقتصادی و ناسالم بودن دولتمردان را عامل مهمی در این شرایط می‌دانند.

دی‌ماه ۹۶، کف خیابان‌ها

در دی ماه ۱۳۹۶ اعتراضاتی در شهرهای مختلف شکل گرفت که بعضی تحلیلگران از عوامل سیاسی خاص در شکل‌گیری آن سخن گفتند. همزمان با آن اعتراضات بود که گروهی از طرفداران روحانی، تنها ۶ ماه پس از انتخابات از «پشیمانیم» سخن گفتند و حتی چهره‌های معروف هنری و ورزشی که از روحانی حمایت کرده بودند و در بیان عمومی به سلبریتی مشهورند، در شبکه‌های اجتماعی از آن حمایت سخن گفتند. اعتراضاتی که جرقه‌ آن از سوی طرفداران روحانی، منتسب به امام جمعه مشهد بود. در نظرسنجی روزنامه، چهار گزینه مقابل پاسخ‌دهندگان قرار داشت. گزاره‌ با دلیل اعتراضات موافق بودم ولی با شیوه آن خیر، ۷۵درصد آرا را به خود اختصاص داد که نشان می‌دهد بخش اعظمی از مخاطبان این نظرسنجی حتی با پذیرش دلیل اعتراضات که اعلام نارضایتی به روحانی و نظام سیاسی کشور باشد، با این شیوه مخالف بوده‌اند. ۱۷درصد جامعه‌ مشارکت‌کننده در این نظرسنجی نیز با دلیل و شیوه اعتراضات مخالف بودند که نشان می‌دهد مجموعا ۹۲درصد جامعه، با اعتراض‌های خیابانی آن سال مخالف بوده‌اند. ۶درصد نیز در تجمع‌های دی ۹۶ یا بعد از آن حضور داشتند و یک‌درصد مشارکت‌کنندگان با وجود همدلی با این اعتراضات، در آن شرکت نداشتند. نکته‌ جالب توجه در این نظرسنجی آن است که جمعیت فعال در اعتراضات، در انتخابات ۹۶ یا رای نداده‌اند یا بر روی برگه خود، نام حسن روحانی را نوشته‌اند. معنای این گزاره آن است که حتی اگر روز اول اعتراضات که در مشهد روی داد، مخالفان دولت میاندار بوده‌اند با رسیدن این تجمع‌ها به تهران، آنان که به رئیسی رای داده بودند، این برنامه را ادامه نداده‌اند و ظاهرا بدنه‌ ناراضیان به حامیان سابق روحانی منتقل شده است.

۶۱درصد جامعه معتقدند روحانی باید اولویت خود را به بهبود وضعیت اقتصادی اختصاص دهد و این در حالی است که ۱۳٫۵درصد به تلاش برای اصلاح ساختارهای تصمیم‌گیری و اجرایی در کشور نظر دارند. ۱۰٫۵درصد از مشارکت‌کنندگان نیز به مذاکره با آمریکا نظر دارند. گزینه‌های پرطرفدار بعدی، اصلاح قانون اساسی و گسترش آزادی‌های سیاسی است که به ترتیب ۷ و ۶درصد رای آورده است.

روحانی برود یا نرود؟

در فضای سیاسی یک سال گذشته بحث‌هایی سیاسی درباره استعفای روحانی یا استیضاح و عدم کفایت سیاسی وی مطرح شده است. حتی گروهی از  اصلاح‌طلبان به‌عنوان حامیان روحانی نیز پیشنهاد می‌دهند او استعفا دهد تا در انتخابات اسفند، بین مجلس و دولت همسویی شکل گیرد و این همسویی با دیگر ارکان حاکمیت، کمک کند تا مشکلات حل شود. وقتی در نظرسنجی از مشارکت‌کنندگان پرسیدیم نظر شما چیست؟ روحانی تا ۱۴۰۰ بماند یا همین امروز، منصبش را ترک کند، ۵۵درصد از رفتن روحانی گفتند. ۱۸درصد از کسانی که به دیگر نامزدها رای داده‌اند، از ماندن او حمایت می‌کنند که با توجه به آنکه او را در همان سال ۹۶ هم گزینه اصلح نمی‌دانسته‌اند، دور از ذهن نیست. از آن سو، ۳۸درصد از افرادی که در ۲۹ اردیبهشت با امیدها و آرزوهای زیاد به او رای داده بودند، در این همه‌پرسی فرضی به رفتن او رای دادند.

سفر به زمان

اگر به ۹۶ بازگردی چه می‌کنی؟ ۲۱درصد مخاطبان این نظرسنجی باز هم حسن روحانی را انتخاب کرده‌اند و ۳۷درصد به ابراهیم رئیسی رای داده‌اند. میرسلیم و هاشمی‌طبا نیز ۲ و ۳درصد آرا را به دست می‌آورند. ۱۰درصد رای سفید یا باطله می‌دهند و ۲۷درصد نیز رای نمی‌دهند. با توجه به این نظرسنجی، حسن روحانی نتوانسته است هیچ رایی از نامزد‌های دیگر جذب کند و طرفدارانش به سبد رای دیگران رفته‌اند. البته فاصله گرفتن از فضای تبلیغاتی آن سال برای این کاهش رای و افزوده شدن به آرای خاکستری طبیعی است و به نوعی یادآور وضعیت سیاسی جامعه و نگرانی ستاد روحانی در فاصله مناظره اول و دوم در انتخابات همان سال است. البته از نتایج این نظرسنجی برمی‌آید که اصولگرایان نباید از وضعیت فعلی دولت و کاهش امید مردم خوشحال باشند زیرا با وجود کاهش آرای روحانی در این مدت، آرای ابراهیم رئیسی نیز افزوده نشده است و تنها به آرای تحریمی/ خاکستری‌ها افزوده شده است. هرچند در صورتی که عدم مشارکت در همین سطح بماند، در صورت بازگشت به ۹۶، این بار ابراهیم رئیسی است که با کسب ۵۰٫۱درصد آرای شرکت‌کنندگان در انتخابات برنده خواهد شد. (نمودار ۲)

اگر به سال 96 برگردید در انتخابات چه می‌کنید؟
اگر به سال ۹۶ برگردید در انتخابات چه می‌کنید؟

 

توسط محمد ملانوری

شاید بپسندید مطالب بیشتر از نویسنده

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.